Ukrainian English

За оповіданням Любки знімають короткометражку про Ужгород

08 квітня 2017
Новини

 

За оповіданням Андрія Любки знімають короткометражку про Ужгород

Фільм знімають за оповіданням «Королева рами».
Backstage-фото зі зйомок оприлюднила у facebook Наталія Рибка-Пархоменко, актриса Театру імені Леся Курбаса, співачка, музикант гурту «КурбАси».

Попередня назва фільму «Лишатися не можна тікати». Це реальна історія, що трапилася в Ужгороді одразу після Другої світової.

Режисер фільму Марина Лопушина, яка вже представляла одну із своїх робіт «Комуналка» на фестивалі Docudays UA. Оператор короткометражки Юра Данкевич.

Коли завершаться зйомки фільму, наразі не повідомляється.

Заключну частину із оповідання Андрія Любки читайте далі:

— Це давноминула справа, — власник зняв окуляри й почав повільно їх протирати. — Розумієте, після того, як прийшли совєти, моя родина вирішила втікати з Ужгорода, їм не було тут безпечно. Мама уже була вагітна мною, тому вони вирішили розділитися: першим мав пробиратися на Захід тато, облаштуватися там трохи й тоді вже викликати дружину. Але його здав рідний брат, тому далеко втекти не вдалося — лише кілька кілометрів від дому, до Червениці, там його впіймали і на місці розстріляли. А що органи були повідомлені про нашу заможність (мій дід мав перед війною аптеку на Корзо в Ужгороді), то вранці, поки мама ще спала, на дім нагрянули чекісти й почали все тут потрошити. Вони й зняли підлогу, шукаючи коштовності.

— Рідний брат? Боже, як це ницо! — видихнула Ксенія.

— Так, він давно поклав око на мою маму, тому й видав тата чекістам як ворога режиму. Хотів зайняти його місце, примчав до нас того ж ранку, одразу після смерті батька, намагався втертися до мами в довіру, заспокоювати її, але вона миттю розкусила того мерзотника. Зрештою, він теж довго не протримався, наприкінці сорокових совєти відправили його в ГУЛАГ, там він десь і пропав.

— А як мама його розкусила? — зацікавлено спитав Слава, що від здивування забув про філіжанку, яку вже хвилину тримав біля губ.

— Дуже просто: того ранку він приїхав на нашому велосипеді, сказав, що батько віддав йому свій ровер, бо вирішив утікати лісом, а там його буцімто і впіймали, ось така історія, — власник задоволено огледів свою публіку, яка, втім, виглядала досить спантеличено. — Не здогадалися? Батько міг віддати братові що завгодно, тільки не велосипед. У його рамі він перевозив коштовності.

Михайло НОСАzakarpatpost.net

 

Любка про втечу з Києва, навчання у європейському виші та балканістику

28 березня 2017
Новини

YALE9qqgfZ0

Все більше українських студентів обирають навчання в європейських вишах: велика кількість стипендіальних та грантових програм дає можливість отримати якісні та конкурентні знання у найпрестижніших університетах Європи. Відомий письменник Андрій Любка після закінчення українського університету також вчився в одному з великих європейський вишів – Варшавському університеті. Андрій люб'язно погодився розповісти "Про Заходу" про досвід вступу, навчання та життя в одному з найбільших навчальних закладів Польщі.  

– Як і чому вирішив після навчання в УжНУ вчитися далі закордоном?

– Насправді це була досить довга пауза, і мені було досить важко, тому що проміжок між навчанням, коли я закінчив УжНУ і знову почав вчитися, у мене був 4 роки. Спочатку я поїхав жити в Київ, мені здавалося, що треба робити якусь кар'єру, працювати, заробляти гроші і так далі. В Ужгороді ж цих можливостей не було. У результаті в Києві я прожив свої найгірші два роки і відчув, що це просто марнування часу. Щоб якось втекти з столиці я подався на стипендіальну програму Міністра Культури i Національної Спадщини Республіки Польща "Gaude Polonia". Вона піврічна, тобто 6 місяців ти там живеш і працюєш над якимось своїм проектом. Я її отримав і поїхав у Варшаву. Вже там на пиві познайомився із сином Юрка Андруховича – Тарасом, який на той час вчився у інституті Східної Європи Варшавського університету і розповів мені, що вони там вивчають, і що це взагалі за інститут.

– І чим особливий цей виш?

– Це дуже специфічна установа – інститут, який виріс "із під землі". Традиція польського "подзємя" – альтернативної держави часів комунізму. Він був заснований польськими дисидентами. Майже всі старі професори з керівництва нашого інституту, були дисидентами, або жили на еміграції, або сиділи в тюрмах. У 80-х роках вони створили коло людей, які цікавилися Східною Європою, СРСР, але цікавилася правдивою інформацією про те, що там відбувається. І для цього кола вони самі організували лекції про, наприклад, справжню історію України, Середньої Азії, Балкан, тобто про країни комуністичного блоку.

Після того як впав комунізм, вони цей інститут формалізували, аби готувати в Польщі кадри, які могли б працювати з новопосталими, новоствореними незалежними країнами. Пізніше інститут через доволі довгу і складну процедуру інтегрувався у Варшавський університет і існує в такому статусі всі роки незалежності. З якогось часу поляки переросли цю потребу створювати коло сходознавців лише для себе, і, завдяки підтримці прем'єр-міністра, створили стипендію, яка так і називається  ‒ "стипендія прем'єр-міністра". Вона дає тобі власне стипендію і оплачує навчання у цьому інституті.

– Тобто туди можна вступити одразу після закінчення школи?

Це лише магістерка. Тобто ти маєш закінчити університет у себе в країні і потім на два роки можеш вступити в цей інститут, обравши собі керунок. Є Центральна Європа, Балкани, так званий постсовок, Прибалтика і центральна Азія.  Перший рік ти вибираєш собі якусь спеціальність, також мусиш вибрати мову регіону, яку вивчатимеш. Я, приміром, вибрав балканістику, і думав, про турецьку чи грецьку мову, але вирішив, що це буде важко і обрав сербську. Також для вступу треба знати польську мову і англійську. Мову, яку ти обрав, вчиш два роки. І паралельно ти вивчаєш все, що стосується цього регіону. Це означаю – всю історію країн. Також якісь такі дивні предмети, наприклад, про основи менталітету: що вони люблять, як складається їх національний пантеон – герої і антигерої, що вони їдять, що у сільської бабки висить на стіні. Вивчаєш конфліктологію і історії нацменшин, інтелектуальне життя, сучасне політичне життя – всі партії аж до того, ким вони фінансуються. Тобто в результаті ти стаєш аналітиком по цьому регіону.

– Загалом хотів вчитися чи власне цей напрямок цікавив?

– Я не дуже хотів вчитися. Тоді це був, здається, 2012-ий рік, у мене вже було 4 книжки, я бачив себе письменником і не бачив себе знову студентом: хтось мені знову буде щось вказувати, треба писати конспекти, кудись ходити (сміється – авт.). Більше того, я уявляв, що це буде як в Ужгороді, тобто як якусь тортуру. Але мене завжди цікавила балканістика, вона мені уявлялася як щось таке, як у фільмах Кустуріци. Тобто це була така гарна нагода. Зокрема і вивчити ще одну мову. І дуже важливою була ця стипендія, бо отримавши її ти ні за що не платиш. Після двох років зароблянь у Києві, я бачив цю нагоду, як унікальну, класну можливість читати і не працювати. Насправді це була така можливість взяти відпустку від життя, від реальних потреб щось робити, кудись бігти і так далі.

– Важко було отримати цю стипендію?

– Ти проходиш конкурс, складний, але реальний. Єдине, що разом з необхідними документами, треба було ще надати рекомендацію. Мені її дав Микола Рябчук (відомий український науковець, перекладач, президент Українського центру міжнародного ПЕН-клубу – авт.) Але загалом, якщо людина розумна, то це не так складно. Під час конкурсу ти проходиш співбесіду польською і англійською. Ми, приміром, говорили про на той час гарячу новину, – націоналіст став президентом Сербії. Його підозрювали у розпалюванні ворожнечі, от ми й обговорювали чому його вибрали, і як це відобразиться на політиці тощо. От я й висловлював свої, на той час досить відсутні думки з цього приводу (сміється – авт.) Ще говорили про причини пересихання Аральського моря, меліорацію, про весь регіон, тобто якісь такі досить загальні речі.

– Потому, як ти вступив, одразу почалося навчання? Не було складно знову братися до навчання?

– Так. Почалося звичайне студентське життя. Складно не було, бо там дуже класні професори, частина яких приїжджає викладати з інших країн. Складно лише було в тому сенсі, що якщо в середньому студент Варшавського університету складає 4 іспити за сесію, то в нас їх було 12. Дуже багато дисциплін. Тому увесь час мусиш щось читати, але я люблю читати, тому це не було проблемою. Єдине, що не я собі формував добірку книг. Тим паче, що в Варшавському університеті просто шикарна бібліотека.

– Як в інституті будувалися стосунки студент-викладач? Сильною була різниця з тим, до чого звик в українському виші?

– Різниця була помітна з самого початку навчання. Приміром, на зустріч за тиждень до початку семестру до нас прийшов директор інституту, дуже шанована в Польщі людина, моральний авторитет. От ми сидимо, чекаємо і, як тільки він зайшов у залу, зразу було видно, хто приїхав із совка: ми, на відміну від поляків, встали при його появі. Директор одразу попросив нас сідати, мовляв, хто я такий, що ви встаєте. І от на такому рівні це все потім і відбувалося: на заняттях питали, перебивали, дискутували з викладачами. Хоча звісно, ні про яке панібратство мова не йде.

– З викладачами можна було товаришувати поза робочим процесом?

– Мені у цьому сенсі пощастило. У нас був викладач, який згодом став моїм науковим керівником, – професор Казімєж Вуйціцький, з ним я власне затоваришував. От коли він до нас прийшов, такий цікавий модний дідок, то дивлюся, я ношу червоні штани, а в нього ще червоніші. Загалом він виглядав, як якийсь хіпстер, жартував, поводився дуже невимушено, частина студентів навіть подумала, що він гей (сміється – авт.) З часом ми з подружилися, я познайомився з його дружино, він приїжджав до мене в Ужгород, разом піднімалися на Піп Іван. А як науковий керівник він мені дуже сподобався, бо не любить формальності. Хоча загалом ніхто нічого там від тебе вимагати не буде, чи за руку водити. Ти полишений сам на себе. Очікується, що ти вчишся сам, приходиш на заняття вже підготовленим до того, аби предметно вести дискусію по темі. Бібліотека – це основа основ. У нас найгірше саме ставлення до студентів. Замість того, аби, якби це пафосно не звучало, надихати студента, тобі дають оцю вікіпедійну інформацію, яку ти згодом будеш мусити повторити. Там більше вчать мислити, дискутувати, відстоювати свою думку, ніж дають інформацію.

– Після навчання ти вирішив повернутися до України, а загалом з твого курсу багато людей повернулося до дому ?

– Ну, я був впевнений, що повернуся в Україну. Але, загалом, повертається не так багато. Багато причин чому так: і відсутність доступності до певного культурного середовища, коли ти сідаєш на потяг чи літак і за лічені години опиняєшся в якомусь європейському науковому центрі, і можливість доступу до інформаційних ресурсів, і реалізація здобутих навиків. Треба створювати відповідне середовище тут, тоді більше людей буде повертатися до дому. Але в будь-якому випадку навчання там – це цікавий досвід.

ЛАРИСА Романюк, "Про Захід

 

"Карбід" Любки номіновано на центральноєвропейську премію "ANGELUS"

10 березня 2017
Новини

 

Nowe jury Angelusa rozpoczyna pracę

  • Nowi jurorzy Nagrody Angelus odebrali nominacje z rąk prezydenta Wrocławia fot. wroclaw.pl

    Nowi jurorzy Nagrody Angelus odebrali nominacje z rąk prezydenta Wrocławia fot. wroclaw.pl


 

Nowi jurorzy to:

  • Prof. Małgorzata Szpakowska (1940) –  emerytowany profesor polonistyki Uniwersytetu Warszawskiego. Historyk idei, historyk i antropolog kultury, krytyk literacki. Członkini Polskiego Towarzystwa Kulturoznawczego, Stowarzyszenia Pisarzy Polskich, PEN Clubu. Członkini redakcji „Dialogu”.
  • Irek Grin (1969) - pisarz, wydawca, menedżer kultury. Autor m.in. cyklu książek sensacyjno-szpiegowskich, kurator Europejskiej Stolicy Kultury Wrocław 2016 ds. literatury, szef Międzynarodowego Festiwalu Kryminału.
  • Krzysztof Koehler (1963) - poeta, krytyk literacki, eseista
  • Prof. Marcin Cieński (1959) – profesor Uniwersytetu Wrocławskiego w Instytucie Filologii Polskiej, członek Rady Naukowej IBL PAN, Komitetu Nauk o Literaturze PAN oraz redakcji „Wieku Oświecenia”. Historyk literatury, komparatysta, zajmuje się literaturą XVIII wieku oraz współczesną.
  • Piotr Śliwiński (1962) - krytyk literacki, badacz polskiej poezji współczesnej, nauczyciel akademicki i profesor nauk humanistycznych.
  • Prof. Maciej Urbanowski (1965) - historyk literatury polskiej, krytyk literacki, edytor, pracownik naukowy, a od 2008 kierownik Katedry Krytyki Współczesnej na Wydziale Polonistyki Uniwersytetu Jagiellońskiego

Nowi jurorzy odebrali nominacje z rąk Rafała Dutkiewicza, prezydenta Wrocławia. Poprzednie jury Rafał Dutkiewicz rozwiązał po wręczeniu ubiegłorocznej nagrody Angelus. Członkowie dawnego jury weszli ze sobą w konflikt po obraźliwej dla polskich twórców publikacji, której autorem był Krzysztof Masłoń, jeden z byłych jurorów nagrody. Spór dotyczył języka jakim można posługiwać się w debacie publicznej, ale niekorzystnie rzutował na prestiż i powagę nagrody. Prezydent Wrocławia za namową Mykoły Riabczuka, przewodniczącego jury zgodził się rozwiązać jury, bo konflikt wśród jurorów w żaden sposób nie służył nagrodzie Angelus.

Jury po pierwszym posiedzeniu zakwalifikowało do tegorocznego konkursu 66 książek, choć kilka, ze względów formalnych, musiało odrzucić. – Zaczynamy nową edycję nagrody. Czeka nas czytelniczy maraton, ale mamy na to 10 miesięcy – zapowiedział Mykoła Riabczuk. Wśród zakwalifikowanych książek znalazło się 41 tytułów polskich i 25 zagranicznych.

- W tym roku mamy aż czterech autorów z Czech i co rzadkie czterech z Rosji, po trzech z Niemiec, Ukrainy i Węgier, dwóch z Rumunii, Serbii, Słowenii i jednego z Austrii – wymienił przewodniczący jury Angelusa. - Konkurencja będzie ostra. Ja, jak zawsze kibicuję polskim autorom, ale jest jeszcze sześciu innych jurorów więc nigdy nie wiadomo kto zdobędzie nagrodę – śmiał się Riabczuk.

Finałową siódemkę Literackiej Nagroda Europy Środkowej Angelus poznamy na początku września, a zwycięzca zostanie ogłoszony 14 października podczas uroczystej gali w Teatrze Muzycznym Capitol. Wtedy też poznamy laureata Nagrody Czytelników im. Natalii Gorbaniewskiej.

Lista zakwalifikowanych książek do konkursu Literackiej Nagrody Europy Środkowej Angelus 2017

  1. Banach Witold, Kroniki literackie prowincji, Wydawnictwo Poznańskie
  2. Basiński Pawieł, Lew kontra święty. Historia pewnej wrogości, Wydawnictwo Marginesy
  3. Binar Ivan, Siedem dni z życia Vaclava Netušila,  albo rowerem dookoła świata, Wydawnictwo Amaltea
  4. Brakoniecki Kazimierz, Zakład biograficzny Olsztyn, Stowarzyszenie Wspólnota Kulturowa Borussia
  5. Braun Monika, Mona. Opowieść o życiu malarki, Via Nowa
  6. Brożek Atka, Wszystko, Copernicus Center Press
  7. Cherezińska Elżbieta, Królowa, Zysk i Ska
  8. Chojnacka Joanna, Szpagat, Wydawnictwo Poznańskie  
  9. Cywińska Jolanta Maria, Trzy kroki od miłości dwa kroki od śmierci, Wydawnictwo Naukowe ASKON
  10. Czupa Ołeksij, Dziesięc słów o ojczyźnie, Korporacja Ha!art
  11. Czyżowa Jelena, Grzybnia, Wydawnictwo Czarne
  12. Dąbrowski Tadeusz, Bezbronna kreska, Biuro Literackie
  13. Florian Filip, Dni króla, Wydawnictwo Amaltea     
  14. Franczak Radka, Serce, Wydawnictwo Marginesy
  15. Furtak Aleksandra Ewa, Stażyści, Fundacja FARKA
  16. Gołowanow Wasilij, Wyspa, Wydawnictwo Literackie
  17. Grzenia Rafał, Moskwa Maciej, Sura, Wydawnictwo Prześwit
  18. Háy János, Syn ogrodnika, Wydawnictwo Wielka Litera
  19. Janyska Anna, To nie jest opowieść dla młodych ludzi, Wydawnictwo Muza
  20. Jaroszewski Janusz, „&”, Ośrodek Kultury i Sztuki we Wrocławiu
  21. Kaleta Jolanta Maria, Riese. Tam gdzie śmierć ma sowie oczy, Wydawnictwo Psychoskok
  22. Klimko-Dobrzeniecki Hubert, Zostawić Islandię, Oficyna Literacka Noir sur Blanc
  23. Kluge Alexander, Nalot na Halberstadt 8 kwietnia 1945, Zakład Narodowy im. Ossolińskich
  24. Kompaníkova Monika, Piąta łódź, Książkowe Klimaty   
  25. Kowalski Patrik, Quo vadis. Wiek XX, Wydawnictwo Ridero
  26. Kroh Antoni, Za tamtą górą. Wspomnienia łemkowskie, Wydawnictwo Iskry
  27. Kubiak Alicja, Za szklanymi drzwiami, Wydawnictwo Kontekst
  28. Kubryńska Sylwia, Furia mać,  Wydawnictwo Poznańskie     
  29. Kucharska Marta, Saudade, Wydawnictwo Mamiko
  30. Lavrik Silvester, 20, Fundacja Na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza
  31. Lech Joanna, Sztuczki, Wydawnictwo Nisza
  32. Lengold Jelena, Jarmarczny kuglarz, Wydawnictwo Toczka
  33. Lenkowska Krystyna, Babeliada, Stowarzyszenie Artystyczno-Literackie „Fraza”
  34. Lubka Andrij, Karbid, Warsztaty Kultury w Lublinie
  35. Machno Wasyl, Express „Venezia”, Instytut Mikołowski
  36. Małecki Jakub, Ślady, Wydawnictwo SQN
  37. Nawrat Matthias, Wszystkie śmierci dziadka Jurka, Bukowy Las
  38. Nowak Stanisław Aleksander, Galicyanie, Wydawnictwo W.A.B.
  39. Pârvulescu Ioana, Życie zaczyna się w piątek, Wydawnictwo Uniwersytetu Jagiellońskiego
  40. Parys Magdalena, Biała Rika, Znak Literanova
  41. Pawłow Oleg, Opowieści z ostatnich dni, Oficyna Literacka Noir sur Blanc
  42. Rak Radek, Puste niebo, Wydawnictwo Powergraph   
  43. Ransmayr Christoph, Atlas lękliwego mężczyzny, Biuro Literackie,
  44. Röhrig Géza, Oskubana papuga rebego, Wydawnictwo Austeria
  45. Rothmann Ralf, Umrzeć na wiosnę, Wydawnictwo W.A.B.
  46. Savić Dusan, Porajmos, K.I.T. Stowarzyszenie Żywych Poetów
  47. Šindelka Marek, Zostańcie z nami, Wydawnictwo Afera
  48. Šehić Faruk, książka o Unie, Biuro Literackie
  49. Sosnowski Jerzy, Sen sów, Wydawnictwo Wielka Litera
  50. Stančik Petr, Młyn do mumii, Stara Szkoła
  51. Stepan Maria, Człowiek to człowiek, aśmierć to śmierć. Reportaże z Ukrainy, Wydawnictwo Zwierciadło
  52. Strumyk Grzegorz, Kra, Wydawnictwo FORMA
  53. Szabłowski Witold, Sprawiedliwi zdrajcy. Sąsiedzi z Wołynia, Społeczny Instytut Wydawniczy Znak
  54. Szagdaj Nadia, Love, Bukowy Las
  55. Szczygielski Marcin, Teatr niewidzialnych dzieci, Instytut Wydawniczy Latarnik
  56. Sznajderman Monika, Fałszerze pieprzu. Historia rodzinna, Wydawnictwo Czarne
  57. Szostak Wit, Zagroda zębów, Wydawnictwo Powergraph
  58. Tompa Andrea, Dom kata, Książkowe Klimaty
  59. Twardoch Szczepan, Król, Wydawnictwo Literackie
  60. Tvrda Eva, Dziedzictwo, Wydawnictwo SILESIA PROGRESS
  61. Waniek Henryk, Obcy w kraju urodzenia, Wydawnictwo SILESIA PROGRESS
  62. Wenglasz Aleksander, Zdjęcie Inaczej Zabić, Fundacja Na Rzecz Kultury i Edukacji im. Tymoteusza Karpowicza
  63. Wedecki Witold, Wieli wśród Wielkich, Wydawnictwo Naukowe „Śląsk”
  64. Wodnicki Adam, Lekcja łaciny, Wydawnictwo Austeria
  65. Wołmiński Bogdan, …jako i my odpuszczamy, Wydawnictwo Poligraf
  66. Woś Jan, Na drogach Europy, Wydawnictwo Anagram

Nagroda Angelus

Literacka Nagroda Europy Środkowej Angelus jest nagrodą w dziedzinie prozy dla pisarzy pochodzących z jednego z 21 krajów Europy Środkowej: Albania, Austria, Białoruś, Bośnia i Hercegowina, Bułgaria, Chorwacja, Czechy, Estonia, Litwa, Łotwa, Macedonia, Mołdawia, Niemcy, Polska, Rosja, Rumunia, Serbia, Słowacja, Słowenia, Ukraina, Węgry. Przyznaje ją miasto Wrocław.

Nagroda, którą stanowią statuetka Angelus, autorstwa Ewy Rossano, i czek na kwotę 150 tys. zł, przyznawana jest za najlepszą książkę opublikowaną w języku polskim w roku poprzednim. Od czwartej edycji wydarzeniu towarzyszy nagroda dla tłumacza nagrodzonej książki w wysokości 20 tys. zł. Funduje ją Państwowa Wyższa Szkoła Zawodowa im. Angelusa. Jeśli laureatem zostanie pisarz polski, wówczas jury podejmuje decyzję o przyznaniu nagrody dla tłumacza jednej z książek zagranicznych nominowanych do finałowej siódemki. 

Zrodlo: http://www.wroclaw.pl/angelus-2017-nowi-jurorzy-w-jury-literackiej-nagrody-europy-srodkowej-angelus

 

SĄSIEDZI. LITERATURA. Rozmowa z Andrijem Lubką

02 березня 2017
Новини

SĄSIEDZI. LITERATURA. Rozmowa z Andrijem Lubką

Pretekstem do rozmowy z Andrijem Lubką jest książka Karbid, wydana w 2016 roku przez Warsztaty Kultury w Lublinie. To pierwsza powieść ukraińskiego literata, znanego dotychczas raczej z poezji i tłumaczeń. Niezaprzeczalnym walorem publikacji jest znakomity przekład Bohdana Zadury. W Ukrainie publikacja była nominowana do nagrody Książka Roku BBC 2015.

1488829 743574692346884 1133931369481588868 n

Barbara Odnous: Jak zostać znanym pisarzem w tak młodym wieku?

Andrij Lubka: Nie jestem już taki młody. Większość moich ulubionych autorów już nie żyło w moim wieku ‒ na przykład Arthur Rimbaud, Bohdan Ihor Antonycz [1] . Ja też w pewnym sensie już umarłem – jako poeta, bo przestałem pisać wiersze. To znaczy piszę, ale nie podobają mi się i nie publikuję ich. Czyli jakbym nie pisał. W tym sensie można powiedzieć, że jestem młody, bo zamieniłem poezję na prozę, a nawet powiedziałbym, że zdradziłem poezję dla prozy. A poezja jest tak zazdrosną kochanką, że nie wybaczyła mi tego i się ulotniła.

Miejmy nadzieję, że na chwilę. Ze zdziwieniem dowiedziałam się, że uczyłeś się w szkole wojskowej. Czy szkoła wojskowa nie zabiła poezji w poecie, nie zabiła wrażliwości?

Przyjechałem teraz do Lublina z Bukaresztu. Piszę tam duży esej, może nawet na miarę małej książki, o Owidiuszu. W tym eseju wspominam właśnie o tej szkole wojskowej. Dlaczego? Owidiusz spędził ostatnie dziewięć lat życia na wygnaniu w antycznym porcie Tomis, dzisiaj to Konstanca nad Dunajem. Dunaj był wtedy nie tylko granicą cesarstwa rzymskiego, ale również limesem całej cywilizacji zachodniej. Owidiusz napisał na wygnaniu 10 książek. Dużo pisał o samotności. Owidiusz jest wynalazcą samotności we współczesnym pojmowaniu tego słowa. Przecież on nie mieszkał na bezludnej wyspie, tylko w porcie, czyli w miejscu pełnym ludzi, ludzi różnych kultur, w tym barbarzyńców, ale też i Greków, bo to był port milecki, i Rzymian, mimo to czuł się bardzo samotny. Bo samotność jest nie wtedy, kiedy nie ma ludzi, ale wtedy, kiedy nie masz z kim porozmawiać. A on nie miał z kim porozmawiać o poezji, nie miał komu czytać swoich wierszy. I ja trochę podobnie czułem się w tej szkole wojskowej, kiedy mieszkałem w koszarach, w pokoju, w którym w stosunkowo niedużym pomieszczeniu żyło 50 ludzi. Tam czułem się tak samotny jak na bezludnej wyspie. Trafiłem tam w specyficznym czasie ‒ miałem 14 lat. Dla chłopaka to okres wielkich zmian, kiedy formuje się jego natura, kształtuje charakter. To okres młodzieńczego buntu.

Czy szkoła wojskowa była twoim wyborem, czy zostałeś tam wysłany?

Wyrastałem bez ojca a matka miała nowego męża i nie czułem się dobrze w domu, a ponieważ pochodziłem z bardzo biednej rodziny, szkoła wojskowa wydała mi się najlepszym rodzajem ucieczki. Mogłem spędzić kilka lat poza domem, mając zapewnione jedzenie, ubranie, miejsce do spania. Przy czym w tamtym czasie szkoła wojskowa nie kolidowała z moimi zasadami. Interesowałem się wojskiem, choć postrzegałem je romantycznie, w znaczeniu Byronowskim, wierzyłem, że wojsko to coś wspaniałego, a w żołnierzach widziałem przede wszystkim bohaterów. Zresztą do tej pory trochę tak myślę. Dziś jestem bardzo zadowolony z pobytu w tej szkole, zwłaszcza z tego, że nauczyłem się dyscypliny. To dlatego teraz mogę prowadzić bogate życie towarzyskie, co lubię, ale kiedy trzeba, umiem zmobilizować się do pracy.

Kto był twoim mentorem w tamtym czasie, w tym okresie kształtowania się twojego intelektu?

W szkole wojskowej nikogo takiego nie miałem. Moim mentorem były książki. Wychowywałem się w Winogradowie, w którym oprócz kontrabandy nic się nie działo. Zresztą, teraz w zasadzie też nic się nie dzieje. To mieścina na granicy Ukrainy z Rumunią i Węgrami. I książki były moją ucieczką. Kiedy czytałem książkę, zapominałem o otaczającej mnie trudnej rzeczywistości. Początki w szkole miałem trudne. W drugiej klasie podstawówki chcieli mnie nawet zostawić na powtarzanie albo po prostu wyrzucić. Dlaczego? Może dlatego, że palenie rzucałem dwa razy – pierwszy raz gdy miałem 6 lat i potem w tej drugiej klasie podstawówki. Wpadłem wtedy w tzw. złe towarzystwo. Miałem starszych kolegów, z którymi zamiast iść do szkoły, włóczyłem się po okolicy. Chwalono mnie jedynie za czytanie. Nauczycielka nie mogła zrozumieć, jakim cudem tak szybko i płynnie czytam – w tych pierwszych klasach podstawówki czytało się na czas. A wszystko dlatego, że lubiłem książki i dużo czytałem w domu. Kiedy czytałem Julesa Verne’a, to podróżowałem z jego bohaterami po całym świcie, oczywiście w wyobraźni. W szkole wojskowej też dużo czytałem. Potem poszedłem na filologię na uniwersytecie w Użhorodzie, swoją drogą to była największa pomyłka w moim życiu. Czyli moim mentorem były książki. W szkole wojskowej trafiłem na Metamorfozy Owidiusza. Poezja nie zrobiła na mnie takiego wrażenia jak przedmowa do tej książki. Z przedmowy dowiedziałem się o wygnaniu poety. Czytałem tę przedmowę jak powieść. A teraz czytam inną powieść, Jacka Hayduka, która niedługo ukaże się po polsku, o nienapisanej książce Stempowskiego.

Jerzego?

Tak. Okazuje się, że Stempowski przez 15 lat przymierzał się do napisania książki o Owidiuszu. Latami zbierał materiały i wciąż swoją sytuację porównywał do sytuacji wygnanego poety. To fascynujące, jak wielu ludzi w losie Owidiusza znajduje coś dla siebie. Oczywiście, moje pierwsze książki to była literatura przygodowa, Jules Verne, Venimore Cooper… Przeczytałem też jedną polską książkę, która przez długie lata nie dawała mi spokoju. Znalazłem ją w domu. Była w papierowej okładce, bo się cała rozsypała. Obłożyła ją w papier moja babcia, która była nauczycielką literatury, i napisała na niej: Zbigniew Nienacki, Pan Samochodzik. Ale brakowało w niej kartek i nie mogłem doczytać historii do końca. Długo szukałem tego zakończenia i dopiero trzy lata temu je poznałem. Nie zrobiło już na mnie wrażenia. Zresztą, ten brak końca podobał mi się najbardziej. Próbowałem samemu dopisać zakończenie i to wymyślanie fabuły mi zostało. W pierwszej mojej powieści, Kiler, wyobraziłem sobie, jak mogłoby wyglądać moje życie, gdybym miał inny zawód i mieszkał gdzie indziej. Na tym polega literatura ‒ kiedy zaczynam pisać, nie wiem, czym to się skończy.

Babcia była nauczycielką literatury…

Tak, w liceum, a moja mama miała być lekarzem, ale nie skończyła studiów, bo urodziła mnie. Jako jedyna w rodzinie nie skończyła uniwersytetu.

Dlaczego filologia była nieporozumieniem?

Bardzo dobrze, że po skończeniu uniwersytetu w Użhorodzie zrobiłem sobie pauzę, a potem dostałem się na bałkanistykę na Uniwersytecie Warszawskim. W Użhorodzie cały czas miałem wewnętrzne poczucie, że coś jest nie tak i w Warszawie przekonałem się, że faktycznie studia powinny wyglądać inaczej. Zrozumiałem, że w Użhorodzie i studenci, i wykładowcy nie lubią literatury, to nie jest ich pasja tylko zawód. To słaby uniwersytet, z silnymi wpływami szkoły sowieckiej, której zadaniem była przede wszystkim reprodukcja. Mamy starych profesorów sowieckich, którzy kształcą ludzi sobie podobnych. Oni wybierają na asystentów nie najlepszych studentów, ale tych, którzy są im ulegli i chcą kontynuować ich drogę i dorobek. Kiedy na uniwersytecie warszawskim zobaczyłem, jak może wyglądać uniwersyteckie nauczanie, przeżyłem szok. U nas młodzi ludzie nie muszą ani czytać, ani myśleć, wystarczy, że skrupulatnie notują, co profesor mówi na wykładach. Mamy obowiązek notowania na wykładach. Nawet jeśli jesteś absolutnie tępy, dostaniesz szansę skończenia uniwersytetu, wystarczy, że odrobisz robotę „fizyczną”, czyli będziesz robił konspekty, albe je przepiszesz. Dlatego w Ukrainie procent ludzi z wyższym wykształceniem jest cztery razy wyższy niż w Szwajcarii. W moim otoczeniu oprócz mojej mamy wszyscy mają wyższe wykształcenie.

Jak w takich warunkach napisałeś pierwszy wiersz?

Było to w tej szkole wojskowej. Nawet hymn szkoły próbowałem napisać – taki z odpowiednią dozą patosu.

Nie budziło to zdziwienia kolegów?

Nie bardzo to promowałem. Ale zaczynałem jeszcze jako dziecko ‒ w trzeciej klasie podstawówki napisałem bajkę.

O czym?

O zaczarowanym piórze, którym można było zmieniać świat. Na początku bałem się komukolwiek pokazać tekst, ale potem dałem nauczycielce do przeczytania i bardzo jej się spodobał. I tak jakoś poszło. Nie było w moim życiu momentu przełomowego, wszystko odbyło się naturalnie. Zacząłem od pisania dla siebie, a kiedy pokazałem i spodobało się… [Edward] Monet powiedział: maluję, tak jak oddycham. U mnie pisanie też jest niemal czynnością fizjologiczną.

Zapytam o twoich ulubionych polskich pisarzy, poza Nienackim oczywiście…

Ogromne wrażenie zrobiła na mnie polska szkoła reportażu. Nie jako literatura, choć teksty świetne, ale jako sposób patrzenia na świat. Zastanawiam się, dlaczego nie ma takich książek w Czechach, w Ukrainie. Wasze reportaże świadczą o zainteresowaniu Polaków tym, co się dzieje wokół. Ukrainiec nie napisze książki o Rosji. Nikomu nie przyjdzie do głowy, żeby wsiąść w samochód, jak Hugo-Bader, i przejechać się z Moskwy do Władywostoku, bo po co. Człowiek pojechałby może do Argentyny, może na Madagaskar, wtedy warto by coś napisać, ale na Węgry pojechać, jak Varga, albo na Słowację, jak Stasiuk? Kto by potem o tym chciał przeczytać? No, Czechy mogą już być ciekawe, bo kojarzą się z piwem i w ukraińskiej świadomości są krajem odległym, ale na przykład Bałkany to już nas nie interesują. Znam serbski, tłumaczę z serbskiego i zdarza się, że czasem ktoś mnie pyta, jak gdzieś dojechać na wakacje. I zawsze doradzam, jak jechać, żeby coś po drodze zobaczyć, ale wtedy słyszę, że ich nie interesuje oglądanie. Chcą jechać przez Bośnię czy Serbię autostradą, żeby szybciej dotrzeć do celu, na plażę. A Polacy mają tę potrzebę zobaczenia czegoś po drodze, są ciekawi świata, podróżują do „dziwnych” krajów, choćby w Europie Wschodniej. Dlatego polskie reportaże były dla mnie odkryciem Polski i mentalności Polaków.

To bardzo ważne co mówisz. Kiedy szukałam ciekawych ukraińskich reportaży i nie znalazłam, tłumaczyłam sobie ten brak cenzurą – że dziennikarze nie pisali reportaży, bo nie mogli napisać prawdy. Przynajmniej tak było u nas i dlatego w Polsce od kiedy zlikwidowano cenzurę, obserwujemy rozkwit tej formy dziennikarskiej wypowiedzi.

W Ukrainie to nie jest kwestia cenzury tylko braku zainteresowania.

Czym to tłumaczysz?

Poczuciem mniejszej wartości siebie i tego co swoje. Nie chcemy czytać o Białorusinach, Polakach lub Węgrach, dlatego że uważamy, iż bliscy sąsiedzi są tak samo źli, jak my, czyli w sumie nic dobrego, nic ciekawego. Jeżeli czytać, to dobrą literaturę francuską, bo to coś poważnego, ważnego, ale nie cenimy tego, co nam bliskie. Bliskie w sensie geograficznym, nie kulturowym, bo przecież słabo znamy kultury sąsiadów. To trochę jak z Owidiuszem. Kogoś uważa się za barbarzyńcę nie dlatego, że jest faktycznie dziki, ale dlatego, że my go nie znamy. W tym tkwi problem. Nie interesujemy się ludźmi, których spotykamy na co dzień.

Rok temu miałeś rezydencję na Gotlandii. Czy coś z tego wynikło?

We wrześniu wyszedł tomik opowiadań, zatytułowany Pokój dla smutku. Saszko Bojczenko jest ich redaktorem. Pisałem je cztery lata. Opowiadań nie piszę jak powieści, że siadam i pracuję, po prostu przychodzi mi coś do głowy i zapisuję. W ten sposób zebrałem 15 krótkich tekstów, w sam raz na książkę, ale Saszka proponuje wyrzucić z tego trzy, a już myślałem, że to będzie moja najgrubsza książka

Co jest kluczem do tych opowiadań?

Saszko proponuje wyrzucić te opowiadania, które uważałem za najlepsze i nad którymi pracowałem najdłużej. Dużo ostatnio słuchałem rozmów innych ludzi. Robiłem notatki, zapisywałem sformułowania, wypowiedzi, frazy, słówka. I kiedy redagowałem opowiadania, czasem jakieś moje zdania podmieniałem. Wydawało mi się, że na tym polega robota pisarza, że tak wzbogacę swój język, że w ten sposób moja proza będzie bardziej soczysta, ale Saszko namówił mnie, żeby to wyrzucić, bo to nie jest mój język, nie mój styl. Szczerość i bycie sobą są dla autora bardzo ważne. Książka  nosi tytuł: Pokój dla tęsknoty – czyli dla smutku.

Jesteś świadomy, że Bojczenko ma naturalną tendencję do lakoniczności. Musisz być pewny, czy tobie to pasuje.

Mimo wszystko bardzo sobie zdanie Bojczenki cenię. W ogóle bardzo szanuję redaktorską pracę. Jeśli komuś oddajesz tekst, to musisz mu zaufać. Zaufać nie tylko jego warsztatowi redaktorskiemu ale i gustowi. To inne spojrzenie jest ważne. Trzy ostatnie moje książki redagował Bojczenko i myślę, że teraz też ma rację.

Czy coś spaja te opowiadania?

Teraz jest moda na powieści, które są w istocie złożone z kilku opowiadań. Ja tego zbioru nie uważam za powieści, ale da się w nim wyróżnić wątek najważniejszy. Jest nim samotność. Samotność jako najbardziej naturalny stan człowieka. Myślę, że to skutek tych lat spędzonych z Owidiuszem.

Smutek idealnie pasuje do Gotlandii.

To było dla mnie idealne miejsce do pracy. Mieszkałem tam w październiku i listopadzie. Dookoła panowała zupełna pustka i nie było słychać żadnych dźwięków oprócz dzwonów kościelnych i mew. To była bardzo piękna pustka, bo jesień w Szwecji jest przepiękna. Mnie się świetnie pracuje w odosobnieniu, ponieważ z natury jestem osobą bardzo towarzyską i gdybym mieszkał w Lublinie, zapewne niewiele bym napisał, a takie wyjazdy zmuszają mnie do pracy.
A dyscyplina wyniesiona z wojska umożliwia ci to…
Tak. Zdarzyło się, że w ciągu miesiąca przetłumaczyłem całą powieść, z serbskiego. Pracowałem po osiem godzin dziennie, w święta i nawet w sylwestra. Kiedy pracuję, to pracuję.

Wiesz, że masz zacięcie reporterskie. Może powinieneś rozwinąć tradycję ukraińskiego reportażu.

Trochę tak. Ten tekst o Owidiuszu jest esejem, ale też po trosze reportażem. Dlaczego w ogóle pojechałem do Bukaresztu? Bo chciałem przyjechać do Konstancy, dawnego Tomis, z trzech różnych stron: z Odessy, przez Dunaj, czyli limes cywilizacji zachodniej, z Bukaresztu i potem z Bułgarii. Zrobiłem tak z powodu Owidiusza, który przez cały czas wygnania w Tomis czuł się otoczony przez barbarzyńców i chciałem jako ten barbarzyńca „najechać” Konstancę z różnych stron, żeby poznać różnice w naturze, ludziach, językach. To mnie bardzo ciekawiło. Ujście Dunaju to kulturowy tygiel. W tym podróżowaniu podpatrywałem, jak przedstawiciele różnych kultur postrzegają się nawzajem, jak widzą Ukraińcy Rumunów, Rumuni Ukraińców i Bułgarów… I odkryłem, że stereotyp barbarzyńcy, czyli tego, który żyje po drugiej stronie limesu, ciągle funkcjonuje. To jest trochę reportaż, bo dużo jeździłem i rozmawiałem z ludźmi. Czasem zdarzały się ciekawe sytuacje. W Owidiopolu w pobliżu Odessy, tam gdzie Dniestr wpada do Morza Czarnego, nie Dunaj…

Owidiopol od Owidiusza?

Katarzyna II nazwała tak nowo zdobytą kolonię Adżydiera nad Morzem Czarnym, ponieważ długo uważano, ż właśnie tam przebywał Owidiusz. Pojechałem do Owidiopola i spotkałem rybaka, który łowił ryby w pobliżu pomnika Owidiousza. Długo rozmawialiśmy na tematy rybacko-polityczne, czyli o wszystkim. I on mi powiedział genialne zdanie: Tutaj, w Budżaku [miejscowość obok Owidiopola ‒ przyp. red.] żyje bardzo dużo kultur: Tatarzy, Turcy, Rumuni, Bułgarzy, Grecy, Rosjanie, Ukraińcy. I suma tych kultur daje brak kultury. On miał rację. Wielokulturowość nie polega na prostym dodawaniu. Jeżeli ludzie nic o sobie nie wiedzą, to nawet jeśli żyją obok siebie, nie tworzą wspólnoty. Kultury się nie dodają.

Ale czemu oni się nie integrują?

Bo nic o sobie nie wiedzą i nie ufają sobie. We wschodniej Europie mniejszości czują się ciągle zagrożone, więc się izolują.

Wrócę do reportażu. Czy nobel dla Swietłany Aleksijewicz może pobudzić na Ukrainie rozwój gatunku?

Dla nas to nie była dobra wiadomość, jak sądzę. Kiedy psychoanalityk pracuje z ludźmi, sam też choruje, a Aleksijewicz tyle dłubała w sowieckiej duszy, że teraz sama ma sowiecką duszę. Stała się sowieckim człowiekiem i ma bardzo sowieckie poglądy. W Bostonie powiedziała na przykład, że na Białorusi Żydów mordowali Ukraińcy. To wywołało u nas oburzenie. Nie mówię, że to jest nieprawda, ale przesada i typowy rosyjski sposób myślenia. W Donbasie do teraz nie usłyszysz z ust Rosjan choćby słowa „Białorusin”, Białorusin to zawsze „bulbasz”, Ukrainiec to tylko „chochoł”, a ludzie z Kaukazu to „cziornożopy”, czyli czarne dupy. W Związku Radzieckim musiałeś być taki jak inni, lepiej było się nie wyróżniać, a najlepiej było być rosyjskojęzycznym sowieckim człowiekiem. I ludzie w Rosji do tej pory są tacy. Nienawidzą wszystkich i wszystkich się boją – to jest problem z Donbasem i problem z Aleksijewicz. I jeszcze coś. Rozumiem, że Szwedzi chcieli wyróżnić kogoś z Europy Wschodniej, ale nagrodzić rosyjskojęzyczną pisarkę w kraju, w którym umiera rodzimy język, to gwóźdź do trumny dla tego języka. Moim zdaniem to jest przestępstwo.

Czy faktycznie postrzegasz przyszłość Ukrainy tak czarno, jak pokazałeś to w Karbidzie, który kończy się smutno.

[chwila ciszy] Z natury jestem optymistą, ale myślę, że zmierzamy ku wielkiej wojnie.

Jako Europa czy Ukraina?

Jako Europa. Kiedy jechałem teraz do Lublina busem, w radiu leciały informacje ze szczytu NATO. Rozmawiałem z przypadkowym współpasażerem i on powiedział, że według niego będzie wojna. Ja mu odpowiedziałem, że nie będzie, bo już jest, tylko nie chcemy tego faktu przyjąć do wiadomości, nie wierzymy, że już żyjemy w czasach wojny. Na przykład w Użhorodzie nie widać, że na drugim końcu kraju toczy się wojna, ale to nie znaczy, że tej wojny nie ma. Kiedy idę w Użhorodzie do restauracji, stale mam poczucie winy, że gdzieś tam ludzie giną, a ja się bawię. Pojawiła się nawet propozycja, żeby w restauracjach płacić specjalny wojenny podatek. To był dobry pomysł, ale upadł. Kiedy pojechałem z Karbidem do miast frontowych w Donbasie, w Siewierodoniecku, który jest teraz stolicą republiki donieckiej, przeżyłem szok. Po spotkaniu pojechaliśmy na kolację i dopiero w trzeciej restauracji znaleźliśmy wolny stolik. Lokale są pełne, ludzie się bawią, śpiewają, życie towarzyskie kwitnie, w ogóle nie czuje się, że to miasto leży 20 kilometrów od linii frontu.

Człowiek łaknie normalności w każdych warunkach.

Wracając do Ukrainy, uważam, że dopiero teraz naprawdę zmierzamy w dobrym kierunku, choć sprawy toczą się powoli i ludzie są wciąż rozczarowani, ale w dłuższej perspektywie jest nadzieja. W recenzji Karbidu Saszka Bojczenko napisał, że niestety może się zdarzyć, że Ukraina w tym czarnym tunelu od ZSRR do europeizacji polegnie. Taka jest cywilizacyjna misja Ukrainy – musimy lawirować pomiędzy kroplami deszczu. Ukraina to kraj na granicy i nie możemy się od tego fatum uwolnić. Chcielibyśmy się wyrwać z tego bycia pomiędzy, ale taki nasz los, że zawsze jesteśmy w drodze – to nasza karma, od której ciężko się wyzwolić.

Teraz piszę o Owidiuszu. Co ciekawe, dwa tysiące lat temu na Dunaju był limes cywilizacji zachodniej, limes cesarstwa rzymskiego. Teraz w tym samym miejscu mamy granicę UE i NATO, czyli strefę wpływów zachodu. Owidiusz opisywał Dunaj jako granicę cywilizacji. Na drugim brzegu tego Dunaju widział barbarzyńców, pisał, że otaczali Tomis ze wszystkich stron. I teraz piszę esej o Owidiuszu, ale z punktu widzenia barbarzyńcy, który przyjechał z tej drugiej strony Dunaju. Ta granica wciąż istnieje.

Dziękuję za rozmowę.

[1]  Bohdan Ihor Antonycz (1909‒1937) ‒ ukraiński poeta i prozaik pochodzący z Łemkowszczyzny, zmarł w wyniku powikłań po zapaleniu płuc.

Andrij Lubka (ur. 1987 w Rydze; mieszka na Ukrainie) − ukraiński poeta, pisarz, eseista, tłumacz i felietonista. Ukończył filologię ukraińską na Uniwersytecie w Użhorodzie (Zakarpacie) oraz bałkanistykę na Uniwersytecie Warszawskim. Współpracuje z czasopismami oraz portalami internetowymi (m.in. Radio Swoboda, zbruc.eu). Zdobywca licznych nagród literackich, m.in. Debiutu (2007) oraz Laurów Kijowskich (2011). Dwukrotny stypendysta (2010, 2012) MKiDN programu RP Gaude Polonia, gość rezydencji dla pisarzy m.in. w Willi Decjusza (Kraków 2009), na Bornholmie (2015), w Wojnowicach (2016). Tłumaczony na języki: polski, niemiecki, angielski, portugalski, rosyjski, chiński, czeski, serbski, macedoński, litewski, słowacki i turecki.

Zrodlo: Kultura Enter

 

#Книголав: мастрід - 5 книжок, які радить Андрій Любка

22 лютого 2017
Новини

 

 
 

ПОСЛАННЯ З ПОНТУ

Публій Овідій Назон

Якось так склалося, що мені подобаються і вірші Овідія, і захоплює його біографія. Він був зіркою, справжнім селебреті у Римській імперії, мав будинок біля Капітолію, писав поеми про способи зваблення жінок, про рибальство й косметику; але або взяв участь, або підгледів за оргією з Юлією, внучкою імператора Октавіана Авґуста. Принаймні це найправдоподбніша версія, яка пояснює мотиви імператора так жорстоко покарати поета – він вислав його на кінець цивілізації, у порт Томіс (нині Констанца в Румунії). Десять років Овідій писав звідти тужні елегії, розказував про диких варварів, що живуть за Дунаєм (тепер за Дунаєм – Україна), але Авґуст так і не зглянувся. Овідій помер десь на краю світу, і цього року я кілька разів блукав околицями Констанци в надії відчути дух того місця, ходив із «Понтійськими посланнями», наче з гідом, пробуючи розшукати його могилу (Шліман знайшов Трою, читаючи «Іліаду). Про результати цих пошуків читайте в моєму наступному романі :).

 
 
 
 
 

ДЕРВІШ І СМЕРТЬ

Меша Селімович

Ритм цієї прози такий, що чується спів з мінарету мечеті. І ти зачаровуєшся величчю, щоб на останніх сторінках побачити її справжнє обличчя. Роман про владу, про життя, яке може й не ламає, але гне до непізнаваності, про східну мудрість. Якщо любите несподівані фінали – вам сюди. Якщо цікавитеся Балканами й Боснією – цей роман для вас.

 
 
 
 
 

МАРШ РАДЕЦЬКОГО

Йозеф Рот

До свого сорому мушу визнати, що я зовсім недавно відкрив для себе Рота. Знав про нього багато, але до рук не брав, думаючи, що Музіля з мене вистачить. І тут такий шок! Прекрасний письменник, сюжет, від якого неможливо відірватися, Австро-Угорська імперія, яку хочеться врятувати. Цю книжку я читав так допізна, що очі починали пекти, але відірватися неможливо. Ну і український переклад Євгенії Горевої – вище всіляких похвал.

 
 
 
 
 

БЕЗСМЕРТЯ

Мілан Кундера

Тут могла бути будь-яка його книжка, бо цього автора люблю палко, але вибрав саме цю, бо перейшовши на французьку, майстер заново відкриває свою стилістику. Вже не таку досконалу, часом трапляються неоковирні, громіздкі конструкції, але течія сюжету й есеїстичність викладу все одно затягують. Тема грандіозна – безсмертя, яке можна собі сконструювати, але ціною вбивства любові. Хто на таке клюне? Ґьоте, наприклад.

 
 

 

 

 

 

Дж

 
 

ДУНАЙ

Клаудіо Маґріс

Малим я рибалив на Тисі і мріяв про подорожі. Уявляв місце, звідки ця річка витікає (високі Карпати), і її гирло в Дунаї (на території Сербії). А коли виріс, навіть вирушив у мандрівку з метою ці місця побачити. Спонукала мене до такого кроку книжка Маґріса: він проїхав з витоку до гирла, описуючи міста й людей, згадуючи історію і приглядаючись до теперішнього (їздив він наприкінці вісімдесятих). І в підсумку відкрив дунайську цивілізацію, яку існує поза кордонами й часом. Для мене це книжка, що надихає.

 

Сторінка 5 з 45

Всі права захищено 2012 © lyubka.net.ua